 |
Septisizm Nedir?
Her tür bilgi savını
şüpheyle karşılayan ve bunların temellerini etkilerini ve kesinliklerini
irdeleyen tutum. Şüphecilik felsefe tarihi boyunca yerleşik kanılar ve inançları
sarsmış felsefe, bilim ve özellikle dinde birçok anlayışın değişmesine ortam
hazırlamıştır.
Antikçağda Thales’ten beri ortaya atılan felsefesel açıklamalarının çokluğu
doğal olarak eleştiriyi ve şüpheyi gerektirmiştir. Antikçağ Yunan,
bilgiciliğinin kurucusu Protagoras tarihsel süreçte ilk şüphelenen düşünürdür.
Protagoras “ her şeyin ölçüsü insandır. Her şey bana nasıl görünürse benim için
öyledir. Üşüyen için rüzgar soğuk, üşümeyen için soğuk değildir. Her şey için
birbirine tümüyle karşıt iki söz söylenebilir” der. demek ki herkes için gerekli
kesin ve mutlak bir bilgi edinmek sonsuzdur. Protagoras’ın şüpheciliği göreli
şüpheciliktir.
Şüphecilik Elis’li Pyrrhon’la birlikte okullaşır. Bilgi sorununu sistematik
olarak ilk inceleyen şüpheci Pyrrhon’dur.
Descartes’de bir şüphecidir. Onun şüpheciliğine yöntemli şüphe denir. Descartes,
şüpheciliği kesin bilgiyi buluncaya kadar tüm bilgileri gözden geçirme anlamında
bir yöntem olarak kullanmıştır.
Pyrrhon, Platon ve Aristoteles okulları arasında bir karşıtlığı sezmiştir ve bu
karşıtlığı daha sonra Stoa ve Epikuras okullarında derinleşmesini izlemiştir. Bu
gözlemleri Pyrrhon’a felsefe öğretilerine karşı güvensizliği ve bundan ötürü de
şüpheyi aşılamıştır.
Pyrrhon’un şüpheciliği bu temel maddede açıklanabilir.
1) Nesnelerin gerçek yasası kavranılmaz.
2) Öyleyse nesneler karşı tutumuz yargıdan kaçınma olmalıdır
3) Ancak bu tutumlardır ki ruhsal dinginlik’e ulaşabilir.
Pyrrhoncular için gerçek mutluluk budur.
Not: Bilim adamı olabilmenin birinci şartı şüpheci olmaktır. Herşeye şüphe ile
yaklaşabilmektir. Şüphe bir şeyi doğru yada yanlış kılmaz; şüphe bir şeyin doğru
olup olmadığını araştırmak için ön koşuldur. Acaba mı? olarabilir mi? sorularını
sormaya yarar şüphe...
|
