 |
Dogma Nedir - Dogmatizm Nedir?
Dogma
Her türlü inceleme ve eleştirmenin üstünde tutulan, doğruluğu denemesiz ve
tartışmasız kabul edilen ve değişmez sayılan düşünce... Genellikle dinlerin
saltık gerçeklik olarak ileri sürdükleri ve bağlılarından tartışmasız
inanılmasını istedikleri genellikle dinsel ilkeleri dile getirir. Örneğin
Tanrı’nın evreni yarattığı böylesine bir dogmadır.
Dogmatizm
Din ya da yetkelerce ileri sürülen düşünce ve ilkeleri kanıt aramaksızın,
incelemeksizin ve eleştirmeksizin bilgi sayılan anlayış... Temelde skolastik bir
anlayıştır, günümüzde değişme ve gelişmeyi yadsıyan öğretileri ve anlayışları
adlandırır. Özellikle metafizik öğretilerin tümü inakçı (dogmatik) öğretilerdir.
Deney alanının dışında kalan bütün savlar inakçı olmak zorundadır. Bu zorunluluk
Tanrı sözünden başlayıp Aristoteles’in sözüne kadar genelleşmiştir. Örneğin
Ortaçağ Hıristiyan kültüründe herhangi bir kuralın gerçek sayılması için
Aristoteles’in söylemiş olması yeterli sayılıyordu. Dogmatizmin zorunlu sonucu
zorbalıktır. Deneylerle tanıtlanamayan kurallar, engizisyon işkenceleriyle
tanıtlanmaya çalışılmıştır. Dogmatizm, suçlu olmayanın ateşe atılsa bile
yanmayacağı inancına kadar varmıştır. Bundan da ateşe atılınca yanan kişinin
suçlu olduğu sonucu çıkarılmıştır. İnak(dogma)’ın inan’dan farkı, inan’ın asla
tanıtlanamayacak olanı kabul etmesine karşılık, inak’ın herhangi bir yetkeye
bağlanan bir veriyi tanıtlamış olarak kabul etmesidir. Örneğin ortaçağ
skolastiğinde herhangi bir sözü Aristoteles’in söylemiş olduğunu tanıtlamak, o
sözün doğruluğunu tanıtlamak demekti. Herhangi bir sistemde değişmez formüller
düşlemek, bir düşüncenin tartışmasız kabulünü istemek, bilginin bağımlılığını
göz önüne almaksızın her zaman ve her yerde geçerli saltık bilgiler olduğunu
ileri sürmek inakçılıktır.
|
